Ron's Website

Stamboomonderzoek vanuit Gieten, Drenthe, Nederland


Lorem Ipsum

Herkomst van een achternaam

Ben jij ook nieuwsgierig naar de herkomst van een achternaam? Iedereen heeft een achternaam, dat is al eeuwen zo. Vaak wordt gedacht dat men pas een achternaam koos in de tijd dat Napoleon ons land regeerde, maar dat is een misverstand.

Al sinds het Concilie van Trente (1545-1563) moesten burgers al een vaste naam aannemen. De oudst bekendste Germaanse namen in onze streken dateren zelfs van begin 11e eeuw.

Vanaf 1794 was het in Belgie verboden om een andere naam te hanteren dan op de geboorte akte stond vermeld. Napoleon startte het Bevolkingsregister en moesten alle burgers geregistreerd worden vanaf 1811. Mensen hadden toen al eeuwenlang een achternaam. Degene die dit toch niet hadden, of een nieuwe naam wilde, moesten dat nu vastleggen.

Dit maakt de kennis van de herkomst van een achternaam wel boeiend. Namen konden voor de Frans Tijd eenvoudig aangenomen of veranderd worden. In die tijd werden voorouders vaak geeerd door van de voor- of achternaam een dubbele achternaam te maken, zoals Bosch Morison.
Na 1811 was hier een gerechtelijke procedure met koningsbesluit voor nodig. Sindsdien heeft iedereen dus een vaste ‘gefixeerde’ achternaam, afgezien van schrijffouten als ch, g, au, ou, ee, e, enz.


Het éénnaamsysteem

De eerste bewijzen zijn er vanaf de 5e eeuw na Chr. Volkeren zoals de Germanen, Franken, Friezen en Saksen hanteerden het éénnaamsysteem, waarbij ieder persoon een eigen naam had.

In de Middeleeuwen had ca. 5-8% van de bevolking een achternaam. Voor zover men heeft kunnen nagaan, is de achternaam ontstaan in Italie via edellieden en patriciers. Dit gebruik is via Zwitserland en Frankrijk naar onze streken gekomen.

Concilie van Trente

Door de groei van de bevolking werd dit éénnaamsysteem vervangen door het tweenamensysteem, waarbij een persoon een voornaam met achternaam kreeg. Dankzij het ‘Concilie van Trente’ (1545-1563) werd het volk opgeroepen om achternamen aan te nemen. Dit proces ging sneller in steden dan op het platteland. De elite noemde hun kinderen in de troonopvolging naar de heerser met een volgnummers (b.v. Lodewijk IX, X, XI).

Afstammingsnamen

Vadersnamen (patroniem): Zoals: Morison (zoon van Moris), Janssen (zoon van Jan), Willemsen (zoon van Willem).
Moedernaam (metroniem): Ontstaan uit de voornaam van de moeder en overige verwantsnamen. (Ooms, De Neef, Mariën).

Van een heerser

Of ze echte nazaten waren of de wens hadden, er zijn veel mensen die Keizer, Koning, Hertog, Graaf en de Grote heten.

Meer ...

Andere mogelijkheden

Deze site is mede ontwikkeld door Ron Speelman i.s.m. The Next Generation of Genealogy Sitebuilding v. 12.1, naar het idee van Darrin Lythgoe © 2001-2021.

De website-data wordt onderhouden door Ron Speelman. | Data Beschermings Beleid.